گرانیت ژاکا متولد ۲۷ سپتامبر ۱۹۹۲
ژاکا در شهر بازل سوئیس، در یک خانواده آلبانیایی نژادی از پودویوو، کوزوو، در آن زمان بخشی از یوگسلاوی بود، متولد شد. این خانواده در سال ۱۹۹۰ از Podujevo به بازل نقل مکان کرده بودند.
بازل
ژاکا فوتبال جوانان خود را با تیم کونکوردیا بازل آغاز کرد و در سال ۲۰۰۲ به بازل نقل مکان کرد. او برای تیم های مختلف بازل بازی کرد و در سال ۲۰۰۸ به عضویت تیم زیر ۲۱ سال درآمد. او بین سال های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۰، ۳۷ بازی برای تیم زیر ۲۱ سال انجام داد و ۱۱ گل به ثمر رساند. تورستن فینک، مربی سابق بازل، زمانی گفته بود که "ژردان شقیری پس از گرانیت ژاکا، بهترین استعداد در سوئیس است." اوتمار هیتسفلد، مربی ملی فوتبال سوئیس، او را شواین اشتایگر جوان نامید. از آغاز فصل ۲۰۱۰/۱۱، ژاکا برای تیم اصلی بازل بازی کرد. او اولین بازی خود را در دور سوم مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۰/۱۱ در بازی خارج از خانه مقابل دبرسن انجام داد. در اواخر بازی، او گل دوم را در پیروزی ۲-۰ بازل به ثمر رساند. او اولین گل خود در سوپر لیگ را در برد خانگی ۵-۱ مقابل اف سی تون در ۱۵ می ۲۰۱۱ به ثمر رساند. در پایان فصل ۲۰۱۰/۱۱، ژاکا با بازل عنوان قهرمانی سوپر لیگ را به دست آورد و در پایان فصل ۲۰۱۱/۱۲ با این باشگاه موفق به کسب دوگانه شد.
بوروسیا مونشن گلادباخ
در ۱۸ می ۲۰۱۲ بازل در صفحه اصلی خود اعلام کرد که ژاکا با بوروسیا مونشن گلادباخ به توافق رسیده است. پس از اتمام بررسی های پزشکی، ژاکا قراردادی ۵ ساله با باشگاه امضا کرد. مبلغ این انتقال توسط مونشن گلادباخ فاش نشد، اما تخمین زده میشود که حدود ۸.۵ میلیون یورو باشد. ژاکا اولین بازی خود را در بازی دور اول DFB-Pokal مقابل آلمانیاآخن در ۱۸ اوت ۲۰۱۲ انجام داد. او اولین و تنها گل فصل خود را در باخت ۳-۲ در نورنبرگ به ثمر رساند. در دومین فصل حضورش در این باشگاه، ژاکا ۲۹ بار از ابتدا بازی را شروع کرد و ۵ بازی تعویضی انجام داد و گلادباخ در رده ششم بوندسلیگا در فصل ۲۰۱۴/۱۵ قرار گرفت.
در فصل ۲۰۱۴/۱۵، ژاکا تمام ۳۴ بازی بوندسلیگا را برای بوروسیا آغاز کرد و در تیم منتخب لیگ قرار گرفت. بوروسیا در رده سوم قرار گرفت و جواز حضور در لیگ قهرمانان اروپا ۲۰۱۵/۱۶ را کسب کرد. در ۲۳ سپتامبر ۲۰۱۵، ژاکا کاپیتان بوروسیا شد و اولین گل خود را در فصل به ثمر رساند. در بازی بعدی، مقابل اشتوتگارت، ژاکا دوباره کاپیتان تیم بود و در پیروزی ۳-۱ یک گل به ثمر رساند. در ۳۰ سپتامبر، او اولین بازی خود را برای بوروسیا در لیگ قهرمانان اروپا در مرحله گروهی ۱-۲ در خانه منچسترسیتی انجام داد.
آرسنال
در ۲۵ می ۲۰۱۶، آرسنال ژاکا را با مبلغی در حدود ۳۰ تا ۳۵ میلیون پوند از بوروسیا مونشن گلادباخ به خدمت گرفت. ژاکا پس از اینکه گفته میشد آرسنال از انتقال انگولو کانته به دلیل هزینه های ایجنت که در مجموع بیش از ۱۰ میلیون پوند بود، عقب نشینی کرد، به آرسنال آمد. ژاکا اولین بازی خود را برای آرسنال (به عنوان بازیکن تعویضی در نیمه دوم) در برد ۲-۱ مقابل منتخب MLS انجام داد. ژاکا اولین بازی رسمی خود را برای آرسنال در بازی افتتاحیه این باشگاه در فصل ۱۷-۲۰۱۶ لیگ برتر انجام داد، در شکست ۴-۳ مقابل لیورپول، در دقیقه ۶۵ جانشین محمد الننی شد و در این بازی یک کارت زرد نیز دریافت کرد. اولین گل او برای این باشگاه در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۶، یک رعد و برق ۲۵ یاردی در پیروزی ۴-۱ مقابل هال سیتی به ثمر رسید.
چهار روز بعد، او دوباره از راه دور گلزنی کرد، این بار از فاصله ۳۰ یاردی در پیروزی ۴-۰ مقابل ناتینگهام فارست در جام اتحادیه.
اولین کارت قرمز ژاکا برای آرسنال و هشتمین کارت قرمز دوران حرفهایش، در پیروزی ۳-۲ مقابل سوانزی در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۶ به دست آمد.
در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۷، ژاکا برای دومین بار در فصل توسط جان ماس در پیروزی خانگی ۲-۱ آرسنال مقابل برنلی از بازی اخراج شد. پس از اولین گل خود برای این باشگاه در سپتامبر، او دیگر در لیگ برتر گلزنی نکرد تا اینکه در ماه می این کار را انجام داد و اولین گل پیروزی ۲-۰ مقابل منچستریونایتد را به ثمر رساند و به ۲۵ بازی متوالی بدون شکست یونایتد پایان داد.
ژاکا در طول دوره پیروزمندانه آرسنال در جام حذفی به میدان رفت. به همین ترتیب او در فینال جام حذفی مقابل چلسی که توپچی ها ۲-۱ پیروز شدند، بازی را از ابتدا شروع کرد.
ژاکا همچنین در سال ۲۰۱۷ در کامیونیتی شیلد بازی کرد که آرسنال در ضربات پنالتی مقابل چلسی پیروز شد.
اولین گل او در فصل ۱۸-۲۰۱۷ در تساوی ۳-۳ مقابل لیورپول به ثمر رسید که ژاکا یک شلیک ۲۵ یاردی زد.
در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۸، ژاکا اولین گل را از روی یک ضربه آزاد مستقیم در پیروزی ۲-۱ مقابل نیوکاسل به ثمر رساند. در ۲۸ اکتبر ۲۰۱۸، او دوباره از روی یک ضربه ایستگاهی مقابل کریستال پالاس گلزنی کرد.
در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۹، اونای امری، مدیر آرسنال تایید کرد که ژاکا کاپیتان جدید توپچیها خواهد بود و جانشین کوشیلنی خواهد شد. در بازی مقابل کریستال پالاس در ورزشگاه امارات در ۲۷ اکتبر ۲۰۱۹، ژاکا پس از تعویض در دقیقه ۶۱ در کانون انتقادات قرار گرفت. این حادثه از زمانی آغاز شد که بخشی از هواداران آرسنال با فراخوانی برای تعویض نام او شروع به تشویق کردند. او در حالی که از زمین خارج میشد هو شد و با انجام چندین حرکات کنایه آمیز و عصبانیت دو بار به هوادارانی که نام او را مسخره میکردند گفت: "لعنتی". او همچنین قبل از اینکه وارد رختکن شود پیراهن خود را درآورد.
اقدامات ژاکا پس از بازی با انتقادات قابل توجهی روبرو شد و اونای امری، مدیر تیم، رفتار ژاکا را "اشتباه" توصیف کرد. امری همچنین به ژاکا پیشنهاد داد که عذرخواهی کند. در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۹، باشگاه اعلام کرد که به ژاکا مشاوره ارائه خواهد شد. آرسنال بعداً توضیحی را از ژاکا در مورد این حادثه منتشر کرد. در ۵ نوامبر ۲۰۱۹، تنها یک ماه و یک هفته پس از اعلام به عنوان کاپیتان، ژاکا از بازوبند کاپیتانی محروم شد. پیر امریک اوبامیانگ پس از اینکه قبلاً به عنوان کاپیتان دوم خدمت میکرد، به عنوان کاپیتان اول تیم انتخاب شد. پس از این اتفاق، ژاکا از ترکیب اصلی دور شد و به احتمال زیاد ژاکا در پنجره نقل و انتقالات ژانویه آینده آرسنال را ترک خواهد کرد.
با این حال، تحت تصدی سرمربی جدید میکل آرتتا، ژاکا به عنوان یک بازیکن کلیدی دوباره به تیم معرفی شد و شاهد جذب شدید فرم خود برای باشگاه بود و به آرامی شروع به جلب توجه هوادارانی کرد که قبلاً با آنها روابط پرخاشگرانه ای داشت. ژاکا از آرتتا برای این تجدید حیات تقدیر کرد و ادعا کرد که او [آرتتا] من را برگرداند و به من فرصتی دوباره داد و به من نشان داد که به من اعتماد دارد و من سعی کردم همه چیز را به او پس بدهم. در ۱ آگوست ۲۰۲۰، ژاکا برای شروع در فینال جام حذفی مقابل چلسی انتخاب شد و دومین مدال قهرمانی خود را به دست آورد زیرا آرسنال چهاردهمین جام حذفی خود را به دست آورد.
در ۲۸ آگوست ۲۰۲۰، ژاکا در کامیونیتی شیلد در ترکیب ابتدایی حضور داشت که بعد از تساوی ۱-۱، آرسنال در ضربات پنالتی با نتیجه ۵-۴ بر لیورپول پیروز شد.
در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۰، آرسنال در یک بازی لیگ برتر میزبان برنلی بود. ژاکا در دقیقه ۵۶ پس از درگیری با دوایت مک نیل و بعداً گرفتن گردن اشلی وستوود از بازی اخراج شد. بازی در نهایت با پیروزی ۱-۰ برنلی پس از گل به خودی اوبامیانگ در دقیقه ۷۳ به پایان رسید.
در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۰، او اولین گل خود در لیگ برتر فصل ۲۰۲۰/۲۱ را از روی یک ضربه ایستگاهی در برد خانگی ۳-۱ مقابل چلسی به ثمر رساند.
در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۲، ژاکا در بازی رفت نیمه نهایی جام اتحادیه مقابل لیورپول کارت قرمز دریافت کرد. این پنجمین کارت قرمز کلی او در دوران حرفهایش در آرسنال بود.
ژاکا اولین گل خود را در فصل ۲۰۲۱/۲۲ با یک ضربه بلند از فاصله ۲۵ یاردی به ثمر رساند که به پیروزی ۳-۱ مقابل منچستریونایتد در ورزشگاه امارات کمک کرد. ضربه خیره کننده او در نهایت برنده گل فصل باشگاه شد.
ژاکا اولین گل خود در فصل ۲۰۲۲/۲۳ را با گل سوم از فاصله نزدیک مقابل لستر در پیروزی ۴-۲ در اولین بازی خانگی خود در این فصل به ثمر رساند.
بایر لورکوزن
در ۶ ژوئیه ۲۰۲۳، ژاکا با قراردادی پنج ساله به ارزش ۲۵ میلیون یورو (۲۱.۴ میلیون پوند) به بایرلورکوزن پیوست. در ۱۲ آگوست، او اولین بازی خود را در مسابقهای از جام حذفی آلمان در فصل ۲۰۲۳/۲۴ انجام داد و در پیروزی ۸-۰ مقابل توتونیا اوتنسن، ۹۰ دقیقه کامل بازی کرد. در ۲۳ فوریه ۲۰۲۴، او اولین گل خود را برای لورکوزن در پیروزی ۲-۱ برابر ماینتس ۰۵ به ثمر رساند.
در ۱۴ آوریل، ژاکا در پیروزی ۵-۰ لورکوزن مقابل وردربرمن گلزنی کرد تا اولین قهرمانی تاریخ این باشگاه در آلمان مسجل شود. در ۲۵ مه، او تنها گل مسابقه را برابر کایزرسلاترن در فینال جام حذفی به ثمر رساند که دومین جام تاریخ DFB-Pokal را برای باشگاهش به ارمغان آورد و دوگانه شکستناپذیر فصل آنها را تثبیت کرد.
ژاکا گل افتتاحیه فصل ۲۰۲۴/۲۵ بوندسلیگا را در ۲۳ آگوست ۲۰۲۴ با یک شوت از راه دور مقابل بوروسیا مونشنگلادباخ به ثمر رساند و لورکوزن ۳-۲ پیروز شد؛ ژاکا به احترام گلادباخ خوشحالی نکرد.
ساندرلند
در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۵، ژاکا به انگلستان بازگشت و با قراردادی سه ساله به تیم تازهصعودکرده ساندرلند در لیگ برتر پیوست؛ مبلغ اولیه این انتقال ۱۳ میلیون پوند به همراه ۴ میلیون پوند پاداش گزارش شد. پس از آن، او پیش از آغاز فصل ۲۰۲۵/۲۶ توسط سرمربی تیم، رژیس لو بریس، به عنوان کاپیتان ساندرلند انتخاب شد. در اواخر همان سال، در ۳ نوامبر، او اولین گل خود را در تساوی ۱-۱ مقابل اورتون به ثمر رساند. او در نهایت با کاپیتانی این تیم تازهوارد، پس از کسب رتبه هفتم در لیگ، آنها را به سهمیه لیگ اروپا رساند.
حرفه بین المللی
۲۰۰۸ تا ۲۰۱۱: سطوح جوانان و اولین حضور در بزرگسالان
ژاکا برای تیم جوانان سوئیس در سطح زیر ۱۷ سال بازی کرده است. او در جام جهانی زیر ۱۷ سال در سال ۲۰۰۹ در نیجریه شرکت کرد که سوئیس قهرمان جام جهانی شد. او اولین بازی خود را برای تیم ملی زیر ۱۹ سال در ۲۵ می ۲۰۱۰ به عنوان یار تعویضی انجام داد. او اولین گل خود را برای زیر ۱۹ سال در ۷ سپتامبر ۲۰۱۰ به ثمر رساند که این تیم با نتیجه ۳-۰ مقابل جمهوری چک پیروز شد. ژاکا اولین بازی خود را برای تیم زیر ۲۱ سال در ۳ سپتامبر ۲۰۱۰ به عنوان یار تعویضی انجام داد. ژاکا عضو تیم زیر ۲۱ سال سوئیس بود که در مسابقات نهایی بین ۱۱ و ۲۵ ژوئن ۲۰۱۱ به میزبانی دانمارک شرکت کرد. تیم سوئیس بدون گل خورده به فینال رسید اما با نتیجه ۲-۰ مغلوب اسپانیا شد.
۲۰۱۱ تاکنون: مسابقات و کاپیتانی
ژاکا قبل از اینکه اولین بازی ملی خود را برای سوئیس انجام دهد، هنوز تصمیم نداشت برای کشور تولدش بازی کند یا آلبانی، و به رسانه های ورزشی آلبانی شکایت کرد که FSHF او را نادیده میگیرد در حالی که اتحادیه فوتبال سوئیس علاقه بیشتری نشان میدهد. ژاکا برای اولین بار برای سوئیس در ورزشگاه ومبلی مقابل انگلیس در تساوی ۲-۲ مقدماتی یورو ۲۰۱۲ در ۴ ژوئن ۲۰۱۱ بازی کرد. در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۱، در طی ششمین بازی ملی خود، اولین گل خود را در برد ۱-۰ خارج از خانه مقابل لوکزامبورگ به ثمر رساند. سوئیس همچنین سعی کرد ژاکا را برای شرکت در مسابقات فوتبال المپیک ۲۰۱۲ انتخاب کند، اما او تصمیم گرفت برای تمرینات پیش فصل در باشگاه جدیدش بماند.
او در تمام ده مسابقه مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۴ شرکت کرد و هر دو گل را در شکست ۲-۰ اسلوونی به ثمر رساند. در ۲ ژوئن ۲۰۱۴، ژاکا توسط اوتمار هیتزفلد، در لیست جام جهانی ۲۰۱۴ جای گرفت. در بازی دوم این تیم، ژاکا در باخت ۵-۲ به فرانسه گلزنی کرد. ژاکا برای یورو ۲۰۱۶ انتخاب شد، جایی که اولین بازی سوئیس مقابل آلبانی بود. ژاکا که تیمش ۱-۰ پیروز شد، مقابل برادرش تاولانت بازی کرد. ژاکا در هر دقیقه از بازیهای سوئیس بازی کرد که در مرحله یک هشتم نهایی با شکست مقابل لهستان به پایان رسید. پس از تساوی ۱-۱، او تنها بازیکنی بود که در ضربات پنالتی موفق به گلزنی نشد.
پیش از مسابقات مقدماتی جام جهانی ۲۰۱۸، گمانه زنی هایی وجود داشت مبنی بر اینکه ژاکا میتواند وفاداری خود را به نمایندگی از کوزوو تغییر دهد، کوزوو که به عنوان عضو کامل فیفا پذیرفته شده بود و اجازه داشت برای اولین بار در مسابقات رقابتی شرکت کند. با این حال، ژاکا نامه ای سرگشاده منتشر کرد که در آن اعلام کرد که حضورش در یورو ۲۰۱۶ او را از تغییر وفاداری محروم کرده است و بنابراین سرنوشت او با سوئیس گره خورده است. ژاکا در لیست ۲۳ نفره سوئیس ولادیمیر پتکوویچ برای جام جهانی ۲۰۱۸ قرار گرفت. در ۲۲ ژوئن، او با یک ضربه از راه دور در دومین بازی مقابل صربستان که با نتیجه ۲-۱ پیروز شد، گلزنی کرد. او و ژردان شقیری، دیگر گلزن سوئیس، که او نیز اصالتا کوزوویی است، گل های خود را با انجام یک حرکت شبیه به عقاب دو سر پرچم آلبانی جشن گرفتند. فیفا این بازیکن را به دلیل رفتار غیرورزشی بر خلاف اصول بازی جوانمردانه ده هزار فرانک سوئیس جریمه کرد.
ژاکا در غیاب استفان لیختشتاینر توسط ولادیمیر پتکوویچ به عنوان کاپیتان موقت منصوب شد، که باعث شد او مورد انتقاد استفان هنچوز، بازیکن سابق سوئیس قرار گیرد، او ادعا کرد که ژاکا به دلیل میراث آلبانیایی خود نمی تواند به درستی نماینده سوئیس باشد، در عوض پیشنهاد کرد که لیختشتاینر، یان زومر یا فابین شار به عنوان کاپیتان خدمت کنند. در سپتامبر ۲۰۱۹، ژاکا کاپیتانی خود را به ژردان شقیری پیشنهاد داد تا او را به تیم ملی بازگرداند. در ژوئن ۲۰۲۱، ژاکا برای تیم سوئیس برای رقابت در یورو ۲۰۲۰ انتخاب شد.
در نوامبر ۲۰۲۲، ژاکا در فهرست ۲۶ نفره تیم ملی سوئیس برای جام جهانی ۲۰۲۲ قطر قرار گرفت. او در هر چهار مسابقه سوئیس در این رقابتها تمام دقایق را بازی کرد تا اینکه آنها به مرحله یکهشتم نهایی رسیدند و در آنجا ۶-۱ مغلوب پرتغال شدند.
در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۳، در تساوی ۳-۳ مقابل بلاروس در جریان مقدماتی یورو ۲۰۲۴، ژاکا با رکورد ۱۱۸ بازی هاینتس هرمان در تیم ملی سوئیس برابر شد. یک ماه بعد، او در تساوی ۱-۱ مقابل اسرائیل کاپیتانی تیم ملی را بر عهده داشت و با انجام صد و نوزدهمین بازی خود، این رکورد را شکست.
در ژوئن ۲۰۲۴، ژاکا در فهرست تیم ملی سوئیس برای یورو ۲۰۲۴ جای گرفت. او در اولین بازی گروه A کاپیتانی تیمش را در پیروزی ۳-۱ مقابل مجارستان بر عهده داشت و به عنوان بهترین بازیکن زمین انتخاب شد.
در ۲۰ مه ۲۰۲۶، ژاکا در فهرست ۲۶ نفره جام جهانی ۲۰۲۶ انتخاب شد. او سیزدهمین بازی خود در جام جهانی را برای سوئیس در تساوی ۱-۱ بازی افتتاحیه مقابل قطر انجام داد و در کنار همتیمیاش ریکاردو رودریگز، به دارنده رکورد مشترک بیشترین بازی برای کشورش در این مسابقات تبدیل شد. در ۱۸ ژوئن، او در وقتهای تلفشده مسابقه دوم یک پنالتی را به گل تبدیل کرد؛ دیداری که با پیروزی ۴-۱ مقابل بوسنی و هرزگوین به پایان رسید.
زندگی شخصی
در جولای ۲۰۱۷، ژاکا با شریک طولانی مدت خود، لئونیتا لکاج ازدواج کرد. آنها دو دختر دارند که در سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ به دنیا آمدهاند.