دیگر خبرها
آرچیبالد لیچ؛ مردی که هایبری و ویلا پارک را ساخت
آرچیبالد لیچ، معمار سرشناس اسکاتلندی، با طراحی جایگاههای تاریخی ورزشگاههایی مانند هایبری و ویلا پارک، تأثیری ماندگار بر معماری فوتبال انگلیس گذاشت. او که کارش را با طراحی کارخانهها آغاز کرده بود، بعدها بسیاری از ورزشگاههای مشهور کشور را طراحی کرد و به شکلگیری هویت تاریخی آرسنال و استون ویلا کمک کرد.
با توجه به تأثیر عظیمی که آرچیبالد لیچ بر فوتبال انگلیس گذاشته بود، عجیب است که پس از درگذشت این طراح ورزشگاهها در ۲۵ آوریل ۱۹۳۹، تقریباً هیچ اشارهای به مرگ او در مطبوعات نشد.
با این حال، اگر نگاه دقیق و موشکافانه لیچ به جزئیات و تواناییاش در ارائه و فروش ایدههایش به مجموعهای از باشگاههای فوتبال، از جمله آرسنال و استون ویلا، نبود، بسیاری از ورزشگاههای قدیمی و مشهور فوتبال انگلیس امروز چهرهای کاملاً متفاوت داشتند.
لیچ که در آوریل ۱۸۶۵ در گلاسکو به دنیا آمد، فعالیتهای اولیه خود در زمینه طراحی را با ساخت کارخانههای چای در سیلان، نام قدیمی سریلانکا، و همچنین کارخانههای مختلف در گلاسکو و لانارکشایر آغاز کرد. نقطه عطف دوران حرفهای او زمانی رقم خورد که گلاسکو رنجرز، تیمی که در دوران کودکی هوادارش بود، طراحی ایبروکس پارک را به او سپرد؛ ورزشگاهی که این باشگاه در سال ۱۸۹۹ به آن نقل مکان کرد. این موفقیت باعث شد او طراحی جایگاههای ورزشگاههای متعددی در سراسر کشور، از جمله آنفیلد، اولدترافورد و سلهرست پارک، را بر عهده بگیرد؛ جایی که جایگاه اصلی آن پس از بیش از یک قرن همچنان مورد استفاده قرار میگیرد.
وقتی انتقال ما به هایبری در سال ۱۹۱۳ قطعی شد، از لیچ خواسته شد جایگاه شرقی ورزشگاه را طراحی کند؛ جایگاهی که ۲۳ سال در خیابان آونل پابرجا بود. در آن زمان، این تنها بخش مسقف ورزشگاه محسوب میشد و سازههای فولادی خرپایی در قسمت جلویی، نمونهای برجسته از طراحی لیچ بود. اگرچه این جایگاه کاربردی بود، سقف موجدار آن که از ۹ بخش تشکیل شده بود، قطعاً چشمنواز به نظر میرسید و روی هر بخش حروفی جداگانه نقاشی شده بود که عبارت Arsenal FC را تشکیل میداد.
این جایگاه ظرفیت ۹ هزار نفر را داشت؛ بخش پشتی آن صندلیدار و قسمت جلویی آن جایگاهی ایستاده بود. لزلی اندرسون، هوادار آرسنال، در کتاب خود با عنوان Highbury The Story Of Arsenal In N5 خاطرهای از آن دوران را نقل کرده است:
«...وقتی جمعیت هیجانزده میشد، پاهایشان را روی کف چوبی قدیمی میکوبیدند و سر و صدای فوقالعادهای به راه میانداختند.»
برای نخستین مسابقه آرسنال در هایبری مقابل لستر فوس، جایگاه هنوز تکمیل نشده بود و برای چند ماه، «دیوارهای» آن در واقع از برزنتهای بزرگ تشکیل میشد. دلیل این موضوع هزینه بسیار بالای انتقال به هایبری بود و سازنده نیز دستمزد خود را از طریق سهمی از درآمد حاصل از فروش بلیتها دریافت میکرد. این جایگاه تا سال ۱۹۳۶ پابرجا ماند و در آن سال با جایگاه شرقی جدیدی به سبک آرت دکو جایگزین شد؛ جایگاهی که در برنامه رسمی مسابقات چنین توصیف شده بود: چیزی باشکوه، ساختمانی شگفتانگیز و بینظیر در فوتبال.
شاهکار لیچ در ویلا پارک
جایگاه تاریخی ترینیتی رود در ویلا پارک که طراحی آن نیز توسط آرچی لیچ انجام شده بود، مدت بسیار بیشتری پابرجا ماند. این جایگاه که در سال ۱۹۲۴ افتتاح شد، نمای باشکوهی داشت که پلکانهای گسترده و آجرکاری قرمز، غنی و تزئینشده آن را در بر میگرفت و ظاهری شبیه به ساختمانهای عمومی متعلق به دوره ادواردی یا ویکتوریایی به آن میداد. موزاییکهای تزئینی نمای بیرونی نیز توسط شرکت Marbello & Durus، برجستهترین کاشیسازان شهر، ساخته شده بود.
سقف شیبدار این جایگاه که توسط چندین ستون نگه داشته میشد، از ویژگیهای معمول معماری دهه ۱۹۲۰ بود، اما برخی جزئیات آن، از جمله دیوار منحنی بالکن و سردری که نشان استون ویلا روی آن قرار داشت، در میان ورزشگاههای فوتبال کاملاً منحصربهفرد بودند. هواداران همیشه تحت تأثیر پنجرههای کوچک شیشهرنگی قرار میگرفتند که در راهروهای ورزشگاه تعبیه شده بودند. اتاق هیئتمدیره با پنلهای چوب بلوط و اتاقهای مجلل مدیران نیز حس باشکوه و ظرافتی خاص داشتند.
در سال ۲۰۰۰، جایگاه اصلی تخریب و با سازهای جدید و سهطبقه جایگزین شد. جایگاه بزرگ هولت اند، یکی از بزرگترین جایگاههای ایستاده در فوتبال انگلیس و یکی دیگر از آثار لیچ، نیز در سال ۱۹۹۴ پس از انتشار گزارش تیلور تخریب شد.
کمتر از ۱۰ جایگاه طراحیشده توسط لیچ هنوز وجود دارند و باشکوهترین آنها جایگاه جانی هینز در کریون کاتج است که به دلیل ثبت در فهرست آثار تاریخی، تحت حفاظت قرار دارد. هواداران پورتسموث نیز خوششانس هستند، چرا که جایگاه جنوبی فراتن پارک، اثری کلاسیک و چشمنواز با خرپای بالکن ضربدری و امضای معماری لیچ، همچنان پابرجاست. آثار او همچنین در ایبروکس و گودیسون پارک نیز برجسته باقی ماندهاند؛ ورزشگاهی که اکنون مورد استفاده تیم زنان اورتون قرار میگیرد.
اما در اوایل قرن بیستم، چشمانداز و آیندهنگری لیچ به شکلگیری هاله و شکوه پیرامون دو باشگاه بزرگ فوتبال انگلیس، یعنی آرسنال و استون ویلا، کمک کرد.
