ینس لمن؛ روایت زندگی دیوانه‌ترین دروازه‌بان سرکش تاریخ فوتبال

قصیده‌ای برای ینس لمن؛ دیوانه‌ترین در میان دروازه‌‌بان‌های سرکش

اگرچه این یک شعار کلیشه‌ای است که بگوییم همه دروازه‌بان‌ها ذاتاً انسان‌های دیوانه‌ای هستند، اما ینس لمن، سنگربان سابق آرسنال، قطعاً به این کلیشه جامه عمل پوشاند. در واقع، او افسانه «دروازه‌بان‌های سرکش» را به جایی برد که پس از او هیچ‌کس جرأت نکرده است به آن پا بگذارد.

در روزگاری پیش از آنکه مهارت‌های فنی مانوئل نویر نقش «دروازه‌بان-سویپر» را به یک مد جذاب در فوتبال تبدیل کند، باور عمومی بر این بود که بهترین گلرها معمولاً دیوانه‌ترین آن‌ها هستند.

قبل از اینکه دقت پاس با پا و بازیسازی به وظایف یک دروازه‌بان اضافه شود، این فردی بود که سرش را جلوی زانوی پران بازیکن حریف می‌گذاشت، صورتش را در برابر شلیک‌های سنگین قرار می‌داد یا دستان کشیده‌اش را روانه تکل‌های خشن می‌کرد تا بیشترین محبوبیت را روی سکوها به دست آورد.

ریشه‌های افسانه گلرهای دیوانه و سرکش

افسانه دروازه‌بان‌های سرکش ریشه در داستان شکستن گردن برت تراوتمان در فینال جام حذفی انگلیس در سال ۱۹۵۶ داشت، اما در دهه هشتاد میلادی و با ظهور رنه هیگوئیتا و خوزه لوئیس چیلاورت بود که رسماً اوج گرفت.

اما اگر آن‌ها دروازه‌بانی غیرعادی و عجیب را به انحصار فوتبال آمریکای جنوبی درآورده بودند، در اروپا نیز نسل جدیدی از سنگربانان سرکش و جسور با آن‌ها به رقابت پرداختند؛ نسلی که شامل الیور کان، فابین بارتز و ینس لمنِ تکرارنشدنی بود.

اگرچه نادیده گرفتن استعدادهای درخشان این گلرها و تقلیل دادنشان به رفتارهای عجیب‌وغریب یک اجحاف بزرگ است، اما آن‌ها بدون شک ارواح آزاد و ساختارشکنانی سرسخت بودند که بی‌‌دلیل به غیرقابل‌ پیش‌بینی بودن معروف نشده بودند.

از مشت الیور کان تا خطای عجیب ینس لمن

الیور کان زمانی که در بایرن مونیخ و در برابر هانزا روستوک بازی می‌کرد، روی یک ضربه کرنر پیش رفت و با هر دو مشت توپ را وارد گل حریف کرد و بلافاصله از زمین اخراج شد!

فابین بارتز نیز به شکلی مشهور، در حالی که یکی از حرکات رقص معروف فیلم «تب شب شنبه» را بازسازی می‌کرد، به پائولو دی‌کانیو اجازه داد تا گلزنی کند. در همین حال، ینس لمن زمانی که در بوروسیا دورتموند بود، به دلیل هل دادن هم‌تیمی خود، مارسيو آموروسو، کارت قرمز مستقیم دریافت کرد؛ یک اشتباه محاسباتی که او را به اولین دروازه‌بان تاریخ بوندس‌لیگا تبدیل کرد که چهار بار در دوران کاری‌اش اخراج شده است.

خشم درونی؛ وجه مشترک کان و لمن

اگر بارتز بیشتر به خاطر تشریفات پیش از بازی و دریبل‌های پرریسک و غیرضروری‌اش شناخته می‌شد، کان و لمن مردانی بودند که به نظر می‌رسید توسط انباری عمیق از خشم درونی هدایت می‌شوند. آن‌ها که برای پوشیدن پیراهن شماره یک تیم ملی آلمان رقیب یکدیگر بودند، گویا در این زمینه هم رقابت داشتند که کدام‌‌یک می‌تواند در زمین بازی خشمگین‌تر باشد.

کان به شاخ‌به‌شاخ شدن با مهاجمان، گرفتن یقه حریفان و هل دادن بی‌ملاحظه افراد — اعم از هم‌تیمی و حریف — معروف بود، در حالی که لمن بیشتر ترجیح می‌داد زیر پوستش خشم را تلنبار کند، پیش از آنکه ناگهان به یک فریاد جنون‌آمیز تفنگدارانه یا در صورت لزوم، به یک اقدام انتقام‌جویانه مخفیانه تبدیل شود.

دیوانه‌ترین لحظه در پاریس

این‌گونه بود که او لقب «ینس دیوانه» (Mad Jens) را در آرسنال به دست آورد؛ لقبی که در می ۲۰۰۶ و در ورزشگاه استاد دو فرانس پاریس، با ثبت نهایی یک لحظه جنون‌آمیز مطلق به آن عینیت بخشید.

البته پیش از آن شب سرنوشت‌ساز در پاریس، نشانه‌های هشداردهنده‌ای وجود داشت که ثابت می‌کرد خشم فروخورده لمن می‌تواند خودویرانگر باشد. مشهورترین نمونه آن در اواخر فصل تاریخی «شکست‌ناپذیران» آرسنال در فصل ۲۰۰۳-۲۰۰۴ و در جنجالی‌ترین بازی در وايت هارت لین رخ داد؛ جایی که تیم آرسن ونگر قهرمانی پروپاقرص پرمیرلیگ را جشن گرفت.

اگرچه توپچی‌ها در آن روز توانستند به مساوی مورد نیاز برای قهرمانی دست یابند، اما اگر به خاطر یک اشتباه محاسباتی گیج‌کننده از سوی مرد درون دروازه‌شان نبود، می‌توانستند هر سه امتیاز بازی را از آن خود کنند.

لمن که روی یک ضربه کرنر تحت فشار روبی کین قرار گرفته بود، سر حریف را گرفت و یک پنالتی کاملاً بی‌مورد به دشمن دیرینه اهدا کرد که کین نیز به‌راحتی آن را گل کرد.

نگاه مربیان به روحیه سرکش لمن

در واقع، به نظر می‌رسید لمن همیشه بیش از هر دروازه‌بان دیگری به حفظ پرستیژ و موقعیت سرکش خود متعهد است.

ماتیاس سامر، سرمربی سابق دورتموند، در سال ۲۰۱۵ در گفتگو با کانال یوتیوب بوندس‌لیگا درباره لمن گفت: «کار کردن با او اصلاً راحت نبود. او یک فردگرای واقعی بود.»

همواره هاله‌ای از غیرمتعارف بودن اطراف این سنگربان متولد اسن وجود داشت؛ در حالی که او اغلب در پشت درهای بسته به عنوان فردی سرسخت، اهل جدل و حتی مغرور و خودخواه توصیف می‌شد.

در حالی که خشم رقیبش کان به شکل نوعی رهبری گروهی فوق‌العاده شدید بروز می‌یافت، لمن بیشتر یک یاغی با چشمی فوق‌العاده برای درک مسیر و جریان بازی بود.

شاهکارهای فنی در کنار جنجال‌های انضباطی

در بهترین حالت، فردگرایی او به شکل سلطه مقتدرانه و غیرقابل بحث بر محوطه جریمه‌اش، یا حتی از طریق یک حضور گلزنانه در لحظات حیاتی یکی از دربی‌های حساس روهر متجلی می‌شد.

در بدترین حالت نیز، این روحیه در کارنامه انضباطی متزلزل او خود را نشان می‌داد؛ لمن در آخرین فصل حضورش در دورتموند ۴ کارت زرد و ۲ کارت قرمز دریافت کرد، آن هم تنها یک سال پس از دریافت محرومیت ۴ جلسه‌ای به دلیل لگد زدن به سومایلا کولیبالی، هافبک فرايبورگ در خارج از جریان بازی.

زمانی که لمن در اوج غرور و شکوه خود بود، دروازه‌بانی شایسته برای فرماندهی «شکست‌ناپذیران» به شمار می‌رفت، حتی اگر در همان فصل به دلیل رفتار تهاجمی‌اش در جریان «نبرد اولدترافورد» به رفتار نامناسب متهم شده بود.

او گلری بود که مهارها و رفلکس‌های خارق‌العاده و هوش بالای بازی‌اش باعث شد آرسنال در آن فصل تنها ۲۶ گل در لیگ دریافت کند؛ همان‌طور که بعدها در مسیر رسیدن به فینال لیگ قهرمانان اروپا در سال ۲۰۰۶، او رکورد ۸۵۳ دقیقه گل نخوردن — ثبت ۱۰ کلین‌شیت متوالی — را بر جای گذاشت.

پایان تلخ یک افسانه در فینال ۲۰۰۶

متأسفانه، آن فینال تاریخی به‌جای مهارت‌های استادانه لمان، با جنبه خودویرانگر شخصیت او تعریف شد.

اکنون که به آن صحنه نگاه می‌کنیم، اخراج او پس از تنها ۱۸ دقیقه، یک صحنه واقعاً شگفت‌انگیز و دیدنی است.

با نگاهی به گذشته، در آن دقایق ابتدایی بازی، منطقی‌ترین رویکرد این بود که تا حد امکان حرکت ساموئل اتوئو را به تأخیر بیندازد و دعا کند که پوشش کولو توره به اندازه کافی سریع برسد، اما در کسری از ثانیه پس از پاس عمقی و فوق‌العاده رونالدینیو، غریزه فردی لمان ناگهان فعال شد.

او با چشمانی دوخته‌شده به توپ و با فریاد از محوطه جریمه بیرون آمد، بدون اینکه زاویه را تنگ کند یا کار را برای مهاجم سخت سازد. در عوض، او در مسابقه دو سرعت با اتوئو شکست خورد و خیلی زود خود را در حال ترک غم‌انگیز و خفت‌بار زمین یافت.

لحظه‌ای که دروازه‌بانی را تغییر داد

شاید برخی استدلال کنند که لمان تنها یک لحظه برای واکنش به آن موقعیت فرصت داشت و صرفاً یک تصمیم اشتباه گرفت و نباید تعبیر بیشتری از آن کرد.

با این حال، چیزی بسیار تکان‌دهنده در تصویر این فردگرای مطلق وجود دارد که در مسابقه‌ای که نمی‌تواند در آن پیروز شود، تنها و درمانده جا مانده است.

چه رگه یاغی‌گری لمن باعث شد که دستش را دراز کند و اتوئو را سرنگون کند (به جای اینکه اجازه دهد مهاجم کامرونی از او بگذرد) و چه نه، سابقه و شهرت این گلر آلمانی پیش از خودش حرکت کرد و او اولین کارت قرمز تاریخ فینال‌های لیگ قهرمانان اروپا را دریافت کرد.

او افسانه «دروازه‌بان سرکش» را به سرانجام منطقی خود رساند — و اگرچه پس از او دروازه‌بانان کم‌نام‌ونشان‌تری تلاش کردند خود را به عنوان سنگربانانی سرکش جا بزنند — اما سخت است احساس نکنیم که اخراج آیکونیک ینس لمن دلیل اصلی این است که چرا دروازه‌بانان عجیب‌وغریب و دیوانه از آن زمان به بعد دیگر خریدار چندانی در فوتبال سطح اول ندارند.

نویسنده: ویل میجی