لیگ قهرمانان اروپا
وقتی تیری آنری برنابئو را به سکوت واداشت
آرسنال در ۲۱ فوریه ۲۰۰۶ با گل تیری آنری در برنابئو رئال مادرید را شکست داد و نخستین تیم انگلیسی شد که در این ورزشگاه به پیروزی میرسد. این برد تاریخی آغازگر مسیری شگفتانگیز بود که توپچیها را برای نخستین بار به فینال لیگ قهرمانان اروپا رساند.
وقتی تیری آنری برنابئو را به سکوت واداشت؛ چگونه پیروزی شوکهکننده آرسنال مقابل رئال مادرید، مسیر آرسن ونگر و تیمش تا فینال لیگ قهرمانان ۲۰۰۶ را آغاز کرد
شانسها بهشدت علیه توپچیها بود، اما جسارت آنها در پایتخت اسپانیا نتیجه داد.
ورزشگاه سانتیاگو برنابئو برای شبهای باشکوه اروپایی ساخته شده است، اما در ۲ اسفند ۱۳۸۴ به صحنه یکی از مشهورترین نمایشهای آرسنال در لیگ قهرمانان اروپا تبدیل شد.
تیم آرسن ونگر برای دیدار رفت مرحله یکهشتم نهایی مقابل تیمی قدرتمند از رئال مادرید وارد میدان شد؛ تیمی که ترکیبی ترسناک داشت و تقریباً همه شانسها را به نفع خود میدید.
دو سال پس از قهرمانی تاریخی و بدون شکست در لیگ برتر، سرمربی فرانسوی آرسنال در حال مدیریت دورهای دشوار از گذار بود؛ دورهای که با جدایی چند عضو تیم شکستناپذیران همراه شده بود. شرایط زمانی سختتر شد که آرسنال با بحران مصدومیت در خط دفاعی و فرم نوساندار در رقابتهای داخلی به اسپانیا رفت.
با این حال، تیری آنری با هدایت یک نمایش جسورانه و تهاجمی، شرایط را به چالش کشید و آرسنال با شگفتزده کردن هواداران برنابئو، به پیروزی تاریخی ۱-۰ رسید. توپچیها به نخستین تیم انگلیسی تبدیل شدند که در این ورزشگاه مشهور به پیروزی میرسند و این نتیجه آغازگر مسیری باورنکردنی تا فینال بود. تیم لندنی در ادامه تنها ۱۵ دقیقه با فتح جام اروپا فاصله داشت، اما رؤیایش با شکست مقابل بارسلونای فرانک رایکارد از بین رفت.
این داستان آن پیروزی تاریخی در پایتخت اسپانیا و اتفاقات پس از آن است.
پیشزمینه
تا آن مقطع، آرسنال تأثیر چندانی در مهمترین رقابت باشگاهی اروپا نگذاشته بود. توپچیها پس از حضورهای نهچندان پرتعداد در جام باشگاههای اروپا طی دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، در جام برندگان جام اروپا و جام یوفا موفقیت بیشتری کسب کرده بودند و در سال ۲۰۰۰ نیز پس از شکست مقابل گالاتاسرای، نایبقهرمان شدند. پیش از رسیدن به فینال ۲۰۰۶، بهترین عملکرد آرسنال در لیگ قهرمانان به مرحله یکچهارم نهایی محدود شده بود؛ جایی که در سال ۲۰۰۱ برابر والنسیا و در سال ۲۰۰۴ مقابل چلسیِ کلودیو رانیری حذف شدند.
در سوی مقابل، رئال مادرید با ۹ قهرمانی اروپا، پادشاه بلامنازع این رقابتها بود. آنها با ترکیبی مملو از ستارههای مشهور جهان، در حالی به مصاف آرسنال میآمدند که در شش بازی متوالی پیروز شده و ۱۸ گل به ثمر رسانده بودند. آرسنال اما شرایط متفاوتی داشت. بهجز پیروزی ۷-۰ مقابل میدلزبرو و برد ۲-۰ برابر بیرمنگام، آنها در هفتههای منتهی به سفر به اسپانیا مقابل بولتون به تساوی رسیده و برابر اورتون، وستهام و لیورپول شکست خورده بودند.
دو تیم پیش از آن هرگز در یک مسابقه رسمی مقابل یکدیگر قرار نگرفته بودند. اکنون آرسنال باید کاری را انجام میداد که تیمهای انگلیسی دیگری مانند منچستریونایتد در چهار نوبت، دربی کانتی، تاتنهام و لیدز در انجام آن ناکام مانده بودند؛ شکست دادن لوس بلانکوس در پایتخت اسپانیا.
با این حال، رئال مادرید فصل قبل در همین مرحله از رقابتها توسط یوونتوس حذف شده بود؛ اتفاقی که بعدها مشخص شد نخستین مورد از شش حذف متوالی رئال در مرحله یکهشتم نهایی بوده است.
ترکیب دو تیم چگونه بود؟
دوران مشهور گالاکتیکوهای رئال مادرید تا آن زمان رو به افول به نظر میرسید، اما این تیم همچنان ترکیبی حسادتبرانگیز در اختیار داشت. با ایکر کاسیاس درون دروازه و بازیکنانی مانند روبرتو کارلوس، زینالدین زیدان، دیوید بکام، رونالدو و رائول، کمتر کسی برای آرسنال شانسی قائل بود. سرخیو راموس ۱۹ ساله در قلب خط دفاعی کنار جاناتان وودگیت، مدافع انگلیسی، بازی میکرد و روبینیو ۲۲ ساله و توماس گراوسن نیز در ترکیب اصلی حضور داشتند.
آرسنال که پیش از آن با ونگر سه قهرمانی لیگ برتر کسب کرده بود، قطعاً تیم کوچکی محسوب نمیشد، اما شکست دادن لوس بلانکوس در ورزشگاه خودشان برای هر تیمی چالش بزرگی بود. با این حال، شرایط برای توپچیها بهدلیل ترکیب اضطراری خط دفاعی حتی ناامیدکنندهتر به نظر میرسید.
سول کمپبل در طول فصل با مشکلات آمادگی جسمانی و افت فرم دستوپنجه نرم کرده بود و چند هفته پیش از دیدار با رئال نیز مقابل وستهام نمایش بسیار ضعیفی داشت. به همین دلیل، ونگر تصمیم گرفت فیلیپ سندروس، که تازه ۲۱ ساله شده بود، را در قلب خط دفاعی کنار کولو توره قرار دهد. یک ماه قبل، لورن، مدافع راست تیم، به دلیل مصدومیت شدید زانو ادامه فصل را از دست داده بود و امانوئل ابوئه برای چهارمین حضور در ترکیب اصلی و دهمین بازی خود در آن فصل به میدان رفت. اشلی کول نیز بخش زیادی از فصل را به دلیل مصدومیت از دست داده بود و همین مسئله باعث شد ماتیو فلامینی، هافبک مرکزی، در پست دفاع چپ بازی کند؛ پستی که ونگر در طول فصل هشت بازیکن مختلف را در آن آزموده بود.
خط میانی ترکیبی سالم از تجربه و جوانی بود؛ فردی لیونگبرگ و گیلبرتو سیلوا در کنار سسک فابرگاس ۱۸ ساله قرار گرفتند و الکساندر هلب ۲۴ ساله که به رابرت پیرس ترجیح داده شده بود، به همراه خوزه آنتونیو ریس ۲۲ ساله در جناحین حضور داشتند. روی نیمکت نیز تئو والکات ۱۶ ساله منتظر نخستین بازی خود بود.
در رأس خط حمله، آنری قرار داشت. مهاجم فرانسوی در هفتمین فصل حضورش در تیم لندنی، در رقابتهای داخلی فرم فوقالعادهای داشت و تا آن مقطع در ۲۰ بازی ۱۵ گل زده بود. در لیگ قهرمانان نیز او در دو بازی مقابل اسپارتا پراگ سه گل به ثمر رسانده بود، اما برابر تون و آژاکس موفق به گلزنی نشده بود؛ آرسنال در نهایت با پنج پیروزی و یک تساوی صدرنشین گروه خود شد.
مسابقه
نگرش تهاجمی آرسنال از همان ابتدا کاملاً مشخص بود. توپچیها در ۱۰ دقیقه نخست سه حمله خطرناک ترتیب دادند که در تمام آنها آنری نقش داشت.
رئال مادرید در میانه میدان توپ را از دست داد و توپ به آنری رسید. مهاجم فرانسوی به سمت جلو حرکت کرد و در حالی که تنها ۹۰ ثانیه از بازی گذشته بود، ریس را صاحب موقعیت کرد، اما ضربه چیپ این وینگر را کاسیاس مهار کرد. آنری سپس لیونگبرگ را در موقعیت تکبهتک قرار داد، اما کاسیاس او را به سمت کنارهها هدایت کرد و کارلوس با یک تکل خوب خود را به صحنه رساند. پس از آن، آنری روی سانتر خطرناک ریس ضربه سر زد، اما توپ راهی به دروازه پیدا نکرد.
بهترین موقعیت رئال مادرید در نیمه نخست زمانی ایجاد شد که بکام توانست از توره عبور کند، اما ینس لمان با واکنشی مناسب راه او را بست.
گل سرنوشتساز در ابتدای نیمه دوم از راه رسید. فابرگاس توپ را در دایره میانی به آنری رساند و شماره ۱۴ افسانهای از همانجا کار را آغاز کرد. او از گراوسن عبور کرد، در برخورد با آلوارو مخیا تعادلش را حفظ کرد و گوتی را در میانه زمین رئال روی زمین انداخت تا مسیر مستقیمی به سمت دروازه پیدا کند. زمانی که راموس برای تکل از راه رسید، ضربه پای چپ آنری از کنار کاسیاس عبور کرد و در گوشه پایین دروازه آرام گرفت.
آرسنال رئال را به لرزه انداخته بود و همچنان برای گل دوم فشار میآورد. لیونگبرگ تا آستانه گلزنی پیش رفت و رابرت پیرس باتجربه نیز به میدان آمد و با یک حرکت امیدوارکننده به تیم انرژی داد، اما از زاویهای بسته نتوانست کاسیاس را شکست دهد. رئال نیز گهگاه موقعیتهایی ایجاد کرد، اما لمان اجازه نداد راموس و خولیو باپتیستا از روی ضربات ایستگاهی به گل برسند.
پس از ۹۵ دقیقه، سوت پایان به صدا درآمد و هواداران آرسنال در سکوهای برنابئو از شدت شادی منفجر شدند.
آرسنال در هایبوری کار را تمام کرد
این پیروزی برای تیم ونگر تاریخی بود، اما آنها تنها نیمی از مسیر را طی کرده بودند.
آنری پس از مسابقه گفت: «ما از نظر دفاعی فوقالعاده بودیم، اما مهمتر از آن، ترسی از بازی کردن نداشتیم. ما فقط یک بازی را بردهایم. هنوز به هدف نرسیدهایم، بنابراین باید آرام و متمرکز بمانیم. در واقع در نیمه اول چند موقعیت را از دست دادیم. در برخی از بازیهای اخیر بدون دلیل توپ را به جلو میفرستادیم، اما اینجا فوتبال بازی کردیم. در خط دفاعی فوقالعاده بودیم؛ شگفتانگیز.»
ونگر نیز با او همنظر بود و به خبرنگاران گفت: «هر زمان که لازم بود، خوب دفاع کردیم و این عملکرد بسیار بهتر از چیزی بود که انتظار داشتم. ما مدعی اصلی نبودیم و فرصتهایی برای زدن گلهای بیشتر داشتیم. بازیکنان جوان فوقالعاده بازی کردند. یکی از کلیدهای بازی شروع خوب بود. با احترام بازی کردیم، اما رئال در هایبوری بهترین عملکردش را ارائه خواهد داد و ما باید تلاش کنیم در آنجا گلهای بیشتری بزنیم.»
همانطور که ونگر پیشبینی کرده بود، آرسنال در دیدار برگشت باید برای مهار رائول و رونالدو منضبطتر عمل میکرد. رئال تنها دو دقیقه پس از آغاز بازی خطرساز شد و رونالدوی برزیلی لمان را آزمایش کرد. ۱۵ دقیقه بعد نیز او تا آستانه ورود به موقعیت تکبهتک پیش رفت، اما گیلبرتو حرکتش را متوقف کرد. آرسنال در ادامه پاسخ داد و ریس در اواخر نیمه نخست تیرک دروازه را به لرزه درآورد، در حالی که توره در سوی دیگر زمین حرکت خطرناک زیدان را خنثی کرد.
نیمه دوم نیز با شدت زیادی دنبال شد و دو تیم یکی پس از دیگری موقعیت ایجاد کردند. آنری با ضربه سر کمی از هدف دور بود و سپس ضربه رائول به تیرک برخورد کرد و دوباره مقابل خودش قرار گرفت، اما لمان بار دوم نیز او را مجبور کرد توپ را به بیرون بزند. رئال مادرید در ادامه فشار را بیشتر کرد و برای رسیدن به گل تلاش همهجانبهای داشت، اما حتی زمانی که کاسیاس برای آخرین کرنر بازی جلو آمد نیز نتوانست راهی به دروازه پیدا کند. میزبان در نهایت با حفظ تساوی بدون گل به مرحله یکچهارم نهایی صعود کرد.
لمان گفت: «در پایان بازی موج عظیمی از احساسات رها شد. این نتیجه برای ما معنای بسیار زیادی دارد و کمی زمان میبرد تا بتوانیم اهمیت آن را درک کنیم. بازیکنان جوان فشار را فوقالعاده مدیریت کردند و دو بازی درخشان انجام دادند.»
توپچیها همچنان شلیک میکردند
آرسنال طی ۱۸۰ دقیقه فشار زیادی را تحمل کرد و از چالشی عبور کرد که در ابتدا برای آنری و همتیمیهایش بیش از حد بزرگ به نظر میرسید. دیدار رفت نمونهای کلاسیک از قدرت سبک تهاجمی آنها بود و بازی برگشت نمایش مقاومت و عزم راسخ این تیم را به تصویر کشید.
آنری بعدها به یاد آورد: «از آن لحظه چیزی اتفاق افتاد. شیوهای که در آنجا پیروز شدیم و آنها را حذف کردیم، به همه ما روحیه بسیار زیادی داد.»
پیروزی ۲-۰ خانگی مقابل یوونتوس در مرحله بعد و تساوی بدون گل در دیدار برگشت، آرسنال را به نیمهنهایی سختی برابر ویارئال رساند؛ جایی که توره یک پیروزی حداقلی خانگی را رقم زد. سپس با کمک مهار پنالتی در دقیقه ۹۰ توسط لمان، سومین تساوی بدون گل متوالی در دیدار برگشت، زیردریایی زرد را نیز به شکلی حذف کرد که احتمالاً جورج گراهام، سرمربی افسانهای پیشین آرسنال، از آن خشنود میشد.
آنری ادامه داد: «با اینکه بازیهای ما مقابل ویارئال بسیار دشوارتر بود، شکست دادن رئال مادرید، آن نام، آن ورزشگاه و آن اعتبار، تأثیر بزرگی روی ذهن همه ما گذاشت.»
آرسنال برای نخستین بار به فینال لیگ قهرمانان اروپا رسید و ونگر اعلام کرد: این اتفاق برای من و اعضای کادرم حاصل کار ۹ ساله را کامل میکند و پاداش اعتمادی است که آرسنال به من داشته است.
«از اینکه به پاریس میرویم بسیار خوشحالم، زیرا انتظار نمیرفت آرسنال به اینجا برسد و اکنون سرانجام به فینال رسیدهایم. با وجود اینکه به خوبی توانایی خود بازی نکردیم، شایسته حضور در فینال هستیم، زیرا یوونتوس، رئال مادرید و ویارئال را حذف کردهایم.
«پیش از پنالتی به خودم گفتم اگر این سال، سال ما باشد، ینس آن را مهار خواهد کرد.»
در ورزشگاه استاد دو فرانس، بارسلونا منتظر تیم ونگر بود؛ تیمی که پیش از آن چلسی و بنفیکا را حذف کرده و سپس با زحمت و تنها با پیروزی ۱-۰ مقابل میلان، نایبقهرمان فصل قبل، راهی فینال شده بود.
پایان تلخ رؤیا
بارسلونا بهتازگی دومین قهرمانی متوالی خود در لالیگا را قطعی کرده بود و تحت هدایت رایکارد تیمی قدرتمند به شمار میرفت. آنها با ساموئل اتوئو و رونالدینیو در خط حمله، کارلس پویول بهعنوان کاپیتان و خلاقیت و قدرت دکو، مارک فنبومل و ادیلسون در میانه میدان، کیفیت لازم برای غلبه بر هر حریفی را داشتند.
با این حال، آنها آرسنال را از طریق فوتبال خیرهکننده و زیبا شکست ندادند. تیم انگلیسی از خطاهای مکرر و بدون مجازات در طول مسابقه شکایت داشت و در همان ابتدای بازی نیز با یک اتفاق فاجعهبار روبهرو شد؛ زمانی که لمان خارج از محوطه جریمه اتوئو را سرنگون کرد. کارت قرمز مستقیم برای دروازهبانی که در ۱۰ بازی لیگ قهرمانان اروپا گل نخورده بود، باعث شد ونگر رابرت پیرس را از زمین خارج و مانوئل آلمونیا را وارد میدان کند.
باورنکردنی بود، اما این آرسنال بود که پیش از پایان نیمه نخست گل اول را به ثمر رساند؛ جایی که کمپبل با ضربه سر دروازه ویکتور والدس را باز کرد. توپچیها در نیمه دوم نیز دورههایی از بازی درخشان داشتند، اما بارسلونا بهتدریج فشار را افزایش داد. هنریک لارسن در دقیقه ۷۶ اتوئو را در موقعیت گل قرار داد تا مهاجم کامرونی گل تساوی را به ثمر برساند؛ گلی که ونگر بعدها مدعی شد آفساید بوده و اگر فناوری VAR در آن زمان وجود داشت، مردود اعلام میشد. با این حال گل پذیرفته شد و چند دقیقه بعد، جولیانو بلتی با ضربهای از فاصله نزدیک توپ را از آلمونیا عبور داد تا بارسلونا کامبک خود را کامل کند.
مسیر اروپایی آرسنال که گاهی فوقالعاده و گاهی سخت و جانفرسا بود، با شکستی باشکوه به پایان رسید.
برای آنری، پذیرش این شکست بسیار تلخ بود. او خشم خود را هم مستقیماً در زمین و هم در مصاحبه پس از مسابقه علیه ترژه هاوگه، داور دیدار، ابراز کرد.
او گفت: «نمیخواهم بحثی راه بیندازم، اما نمیدانم داور پیراهن بارسلونا پوشیده بود یا چیزی شبیه آن. آنها در نیمه اول همه جای زمین من را میزدند. من اینجا توپ را گرفتم و او به من کارت زرد داد. نمیدانم آنها به سرعت بازی لیگ برتر یا این میزان اشتیاق عادت ندارند، اما فکر کردم این تصمیم سختگیرانه بود، متأسفم. شاید برای ینس [لمان] کاملاً واضح بود، اما به داور گفتم: اگر نمیخواهی ما قهرمان شویم، از همان ابتدا بگو. بعضی از تصمیمهای بازی کمی عجیب بود.»
او بعدها نیز اعتراض کرد: «دوست داشتم یک داور واقعی را هم در زمین ببینم. متأسفم، اما اگر دوباره بازی را ببینید، پویول بارها باید کارت زرد میگرفت. بارها [رافائل] مارکس از پشت سر آمد تا مچ پای من را بشکند و کارت زرد نگرفت.»
بعد چه اتفاقی افتاد؟
مسیر غیرمنتظره آرسنال تا فینال، باور تازهای را به دوران پس از تیم شکستناپذیران تزریق کرد. با حضور نسل جدیدی از ستارههای جوان در تیم، این امید وجود داشت که ونگر بار دیگر آنها را به قلههای بزرگ برساند. با این حال، بلافاصله پس از شکست در فرانسه، آینده آنری به نگرانی بزرگی تبدیل شد؛ چراکه بارسلونا خواهان جذب او بود.
ونگر گفت: «ما بازیکنان جوان زیادی در تیم داریم. آینده بزرگی بهعنوان یک تیم بزرگ داریم، اما برای رسیدن به آن به تیری آنری نیاز داریم. او تأثیر بسیار زیادی روی تیم ما دارد و میتواند به ما کمک کند تا به یک قدرت بزرگ در جهان تبدیل شویم.»
این وعده هرگز محقق نشد. آرسنال فصل بعد در مرحله یکهشتم نهایی حذف شد و آنری در تابستان ۲۰۰۷ به بارسلونا پیوست. توپچیها در دوران ونگر تنها یک بار دیگر به نیمهنهایی لیگ قهرمانان اروپا رسیدند. آنها بهجز شکست در فینال جام اتحادیه در سالهای ۲۰۰۷ و ۲۰۱۱، تا قهرمانی در جام حذفی فصل ۲۰۱۳/۱۴ دیگر بهطور جدی برای کسب جامی رقابت نکردند؛ رقابتی که ونگر دو بار دیگر نیز آن را فتح کرد.
۲۰ سال طول کشید تا آرسنال دوباره به آن سطح بازگردد. تحول تیم تحت هدایت میکل آرتتا در ورزشگاه امارات، با نخستین قهرمانی باشگاه در لیگ برتر از زمان تیم شکستناپذیران به اوج رسید. در اروپا نیز آرسنال پس از عبور از بایر لورکوزن، اسپورتینگ و اتلتیکو مادرید، در ضربات پنالتی شکستی دردناک مقابل پاریسنژرمن متحمل شد؛ تیمی که از عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا دفاع کرد.
دو دهه بعد، صعود هیجانانگیز و غیرمنتظره آرسنال در مراحل حذفی لیگ قهرمانان اروپا در سال ۲۰۰۶ همچنان یکی از خاطرهانگیزترین لحظات اروپایی این باشگاه باقی مانده است؛ بهویژه با توجه به سالهای کمفروغی که پس از آن فرا رسید. توپچیها در بیستمین سالگرد آن مسیر تاریخی، اکنون باید اطمینان حاصل کنند که این احیا به موفقیتی پایدار منجر میشود، نه اینکه بار دیگر آغازگر دورهای طولانی از افول باشد.
